Nie taki lekarz straszny

Z chwila przystapienia Polski do Unii Europejskiej, obywatele polscy zyskali takie same prawa do opieki medycznej, jak obywatele innych panstw czlonkowskich Wspólnoty.

Wiadomo, ze strzezonego Pan Bóg strzeze. Dlatego warto zatroszczyc sie o zapewnienie sobie i rodzinie opieki medycznej zaraz po przyjezdzie na Wyspy. Wbrew powszechnie panujacej wsród Polaków opinii, nie jest to ani trudne, ani tym bardziej niemozliwe. Choc brytyjski system opieki medycznej rózni sie od polskiego, nie musi to oznaczac, ze jest gorszy. Jesli poznasz zasady nim kierujace, na pewno uda ci sie uzyskac taka pomoc, jakiej potrzebujesz.

Wielu Polaków ocenia angielska sluzbe zdrowia jako mniej efektywna od polskiej, popelniajac jednak pewien blad. Otóz zwykle porównujemy publiczna opieke medyczna w Wielkiej Brytanii z prywatna opieka w Polsce. Narzekamy na kolejki do lekarzy specjalistów na Wyspach, tymczasem wedlug ostatnich doniesien z Polski, na wizyte u specjalisty w kraju trzeba teraz czekac kilka miesiecy. Wiekszosc przychodni juz w sierpniu przestala rejestrowac pacjentów na 2005 rok, bo wyczerpala limity. Narodowy Fundusz Zdrowia zapowiada, ze w przyszlym roku bedzie jeszcze mniej pieniedzy. Az tak zle w Anglii chyba nie jest. A kiedy oswoisz sie z tutejszym systemem, moze nawet uznasz go za lepiej przemyslany od polskiego.

Nie taki GP straszny...

Zacznijmy od rzeczy wydawaloby sie trywialnych, niemniej jednak wciaz sprawiajacych klopoty nowo przybylym na Wyspy rodakom. Co oznacza tajemniczy skrót GP? Nic innego jak General Practitioner, czyli lekarza ogólnego (pierwszego kontaktu). Bardziej znajomo brzmiacy NHS to National Health System, czyli narodowy fundusz zdrowia.

Pierwsze kroki po osiedleniu sie w Wielkiej Brytanii trzeba skierowac wlasnie do GP. Najlepiej zarejestrowac sie w przychodni najblizszej miejscu zamieszkania. Jej adres znajdziesz w Internecie, na stronie: http://www.nhs.uk/england/doctors/localsearch.aspx lub uzyskasz pod numerem telefonu 08 45 46 47. Jesli nie mówisz po angielsku, popros operatora o polskiego tlumacza („polish, please"). Co dalej? Udaj sie do przychodni i popros o wpisanie cie na liste pacjentów. Zabierz ze soba potwierdzenie adresu – rachunek, albo umowe z landlordem i numer NHS, jesli juz go masz. Nic wiecej nie bedzie ci potrzebne. Jesli w wybranej przez ciebie przychodni nie bedzie miejsc dla nowych pacjentów, o pomoc w znalezieniu innej placówki zwróc sie do lokalnego NHS Primary Care Trust. Ich adresy znajdziesz na stronie internetowej: http://www.nhs.uk/england/authoritiesTrusts/pct/postcodeSearch.aspx.

Kiedy cos ci dolega na Wyspach udajesz sie zwykle wlasnie do GP. Lekarz ogólny, jak nazwa wskazuje zajmuje sie ogólnie wszystkimi schorzeniami. Udziela tez porad na temat zdrowego stylu zycia, sposobów rzucania palenia, diety, szczepien ochronnych i przeprowadza proste zabiegi. Z bardziej skomplikowanym problemem GP wysle cie na specjalistyczne badania do szpitala lub do lekarza specjalisty. Bez skierowania mozna odwiedzic tylko okuliste i dentyste. Jesli twój problem nie jest pilny, zwykle recepcjonistka umówi cie na wizyte u GP w ciagu najblizszych dwóch dni. Jesli nie mozesz czekac tak dlugo - zajrzyj do nastepnego akapitu, a dowiesz sie, co robic. Jesli nie jestes zadowolony ze swojego GP, masz prawo w kazdej chwili go zmienic, bez podawania przyczyny.

Jesli masz problemy z porozumieniem sie po angielsku, masz prawo do tlumacza. Zwykle na taka wizyte trzeba bedzie dluzej poczekac, czasem tez tlumaczenie odbywa sie przez telefon, niemniej jednak na pewno jest to dobre wyjscie, jesli nie znasz jezyka, a musisz wyjasnic lekarzowi, na czym polega twój problem.

Wizyta na zyczenie

Zanim wybierzesz sie do lekarza, mozesz najpierw odwiedzic apteke (Pharmacy lub Chemists). Farmaceuta udzieli ci porady medycznej i poleci leki na proste schorzenia, jak ból zoladka, przeziebienie czy kaszel. Brytyjska sluzba zdrowia oferuje tez pacjentom dzialajaca 24 godziny na dobe pomoc na telefon. Po drugiej stronie linii siedzi pielegniarka, która udziela informacji, zachowujac calkowita poufnosc. Warto zadzwonic na numer NHS Direct, jesli ty sam lub ktos z twojej rodziny czuje sie zle, a ty nie wiesz, jak nalezy postapic. Po opisaniu symptomów, dowiesz sie, jak udzielic pierwszej pomocy i czy konieczna jest wizyta u lekarza. Dla bezpieczenstwa pacjentów rozmowy sa nagrywane. Polaczenie kosztuje tyle, co rozmowa lokalna. Do NHS Direct mozna zadzwonic o kazdej porze dnia i nocy - tel. 08 45 46 47.

Bez wczesniejszego umawiania sie na wizyte mozesz odwiedzic Walk-in Centre, których obecnie jest 66 w calej Anglii. To przychodnie, które oferuja szybka porade medyczna i pierwsza pomoc w niewielkich urazach jak zranienia, skrecenia i zwichniecia. Mozesz tez tam zmierzyc cisnienie krwi, uzyskac porade na temat antykoncepcji (która - warto wspomniec - jest w Wielkiej Brytanii darmowa), szybka pomoc jesli stosowana przez ciebie metoda antykoncecji zawiodla i porade ginekologiczna. Walk-in Centres sa otwarte od wczesnych godzin rannych, do póznych godzin wieczornych, przez siedem dni w tygodniu. Zwykle na wizyte trzeba poczekac w kolejce, ale masz pewnosc, ze zostaniesz przyjety tego samego dnia. Walk-in Centre najblizsze twojemu miejscu zamieszkania znajdziesz na stronie internetowej: http://www.nhs.uk/england/noappointmentneeded/walkincentres/nearestsearch.aspx lub uzyskasz jego adres pod numerem telefonu: 08 45 46 47.

W naglym przypadku...

Jesli skreciles noge, zraniles sie lub zostales pogryziony, powinienes sie zglosic do Minor Injuries Unit, czyli oddzialu drobnych urazów. Uzyskasz tam szybsza pomoc niz na pogotowiu od wykwalifikowanej i doswiadczonej pielegniarki. Minor Injuries Units zajmuja sie skaleczeniami, otarciami, zranieniami, skreceniami i nadwyrezeniami, peknieciami i prostymi zlamaniami, pogryzieniami i ukaszeniami, zakazeniami ran i niewielkimi ranami glowy oraz drobnymi infekcjami oczu.

Jesli przydarzy ci sie powazniejszy wypadek, zadzwon pod numer 999 i wezwij karetke lub zglos sie do Accident & Emergency (Wypadki i nagle przypadki). Nagly przypadek oznacza: utrate przytomnosci, duza utrate krwi, podejrzenie zlamania, uporczywy ból w klatce piersiowej trwajacy dluzej niz 15 minut, trudnosci w oddychaniu oraz przedawkowanie lub zatrucie lekami lub innymi srodkami. Nie zglaszaj sie do A&E i nie wzywaj karetki bez rzeczywistej potrzeby. Nie zostaniesz obciazony zadnymi kosztami za „nieuzasadnione wezwanie", ale moze ktos, kto bardziej potrzebuje pomocy, otrzyma ja za pózno. Adres najblizszego twojemu miejscu zamieszkania A&E znajdziesz na stronie internetowej: http://www.nhs.uk/England/NoAppointmentNeeded/AccidentEmergencySearch.aspx.

Na fotelu u dentysty

Bolace zeby moga na Wyspach sporo cie kosztowac. Publiczna opieka dentystyczna obejmuje niewiele ponad nagle przypadki, za wiekszosc uslug trzeba placic. Do darmowej opieki dentystycznej uprawnione sa kobiety w ciazy i matki dzieci, które nie skonczyly jeszcze roku i dzieci do 18 roku zycia lub dluzej, jesli ucza sie w pelnym wymiarze godzin. Zwykle ceny uslug u dentystów pracujacych dla NHS sa co najmniej o polowe nizsze od cen w prywatnych gabinetach. Czesto ten sam lekarz swiadczy uslugi refundowane przez NHS i prywatne. W przypadku korzystania z publicznej opieki dentystycznej, jesli pacjent nie jest uprawniony do zadnych ulg, zwykle pokrywa 80 procent kosztów leczenia, maksymalnie Ł384. Przykladowe ceny to: Ł5,84 za standardowy przeglad jamy ustnej, od Ł6,20 do Ł18,24 za wypelnienie i od Ł25,72 do Ł62,48 za leczenie kanalowe. Zeby skorzystac z publicznej opieki dentystycznej, trzeba sie zarejestrowac w gabinecie. Gabinet dentystyczny swiadczacy uslugi na rzecz NHS w twojej okolicy znajdziesz wpisujac kod pocztowy na stronie: http://www.nhs.uk/england/dentists/registeringNHSPatientsSearch.aspx.

Pacjenci, którzy nie zarejestrowali sie w zadnej praktyce dentystycznej, moga udac sie do Dental Access Centre. Powinni zostac przyjeci bez umówionej wczesniej wizyty, jednak pierwszenstwo maja osoby, które zglosza sie do centrum z bólem zeba. W przypadku naglym, czyli z bólem mozna zglosic sie do najblizszej praktyki, jednak nie wszystkie swiadcza takie uslugi. Jesli ból zeba zaatakuje cie w godzinach, kiedy przychodnie sa zamkniete, zadzwon najpierw do praktyki, w której jestes zarejestrowany. Automatyczna sekretarka powinna podac ci informacje, gdzie sie zglosic z bólem. Jesli to nie dziala, zadzwon do NHS Direct (08 45 46 47).

Ratunku, jestem w ciazy!

Najwieksza róznica w prowadzeniu ciazy w Wielkiej Brytanii i w Polsce jest taka, ze tu opieke nad ciaza sprawuje polozna, a nie lekarz ginekolog. Jesli ciaza przebiega prawidlowo, na Wyspach ciezarna kobieta moze w ogóle nie zobaczyc lekarza az do rozwiazania. Polozna co miesiac odwiedza ja w domu, pobiera krew do badania, wykonuje badanie moczu i bada cisnienie. Tylko w razie nieprawidlowosci zostanie skierowana na wizyte u specjalisty w szpitalu. Dla kobiet spodziewajacych sie dziecka sluzba zdrowia organizuje darmowe szkoly rodzenia. W Wielkiej Brytanii pierwsze USG przeprowadza sie w 14 tygodniu ciazy, nastepne w 20 tygodniu. To standardowa procedura i – jesli nie ma specjalnych wskazan – nie wykonuje sie tu wiecej USG w czasie ciazy. Mozna rodzic w domu pod opieka poloznej lub w szpitalu. Jesli pacjentka sobie tego zyczy, a nie ma ku temu medycznych przeciwwskazan, zawsze dostanie znieczulenie. Podczas porodu moze ci towarzyszyc partner lub przyjaciólka. Mozesz rodzic w kazdej pozycji, jaka ci odpowiada. Mozna rodzic równiez w wodzie, jesli szpital dysponuje odpowiednim wyposazeniem.

A moze prywatnie?

Jesli nie chcesz czekac w kolejce do specjalisty, mozesz zabezpieczyc sie zawczasu, wykupujac prywatne ubezpieczenie medyczne (np. u jednego najwiekszych ubezpieczycieli BUPA http://www.bupa.co.uk). Placisz, zaleznie od zakresu uslug, co najmniej 50 funtów miesiecznie. Wciaz musisz odwiedzic tego samego GP, jednak jesli zdecyduje on, ze powinienes odwiedzic lekarza specjaliste, mozesz wybrac wizyte prywatna, a kolejka cie nie obowiazuje. Prywatne ubezpieczenie pokryje tez koszt pokoju dla matki w szpitalu, gdy hospitalizowane jest dziecko i inne dodatkowe swiadczenia uzaleznione od polisy. W Wielkiej Brytanii istnieja równiez prywatne praktyki lekarskie, gdzie mozesz wybrac sie na wizyte bez skierowania i dodatkowego ubezpieczenia. Ceny za wizyte zaczynaja sie od ok. 60 funtów. Wiecej informacji o prywatnej opiece zdrowotnej na Wyspach znajdziesz na stronie: http://www.privatehealth.co.uk/welcome.

Warto zajrzec:

Sprawdz, jak powinno wygladac leczenie twojego schorzenia i jakich badan mozesz sie spodziewac:

http://www.besttreatments.co.uk/btuk/home.html

Zajrzyj do encyklopedii zdrowia:

http://www.nhsdirect.nhs.uk/alphaindex.asp

Przeczytaj o programach rzadowych dotyczacych zdrowia i pomocy socjalnej:

http://www.direct.gov.uk/HealthAndWellBeing/fs/en